Babciowe dla kogo – przewodnik po programie

Babciowe — kto może je otrzymać?

Zastanawiasz się, kto może otrzymać popularne „babciowe”? Wbrew potocznej nazwie, świadczenie to nie trafia bezpośrednio do babci. Pieniądze otrzymują rodzice lub opiekunowie, którzy mogą z nich sfinansować opiekę nad dzieckiem – na przykład wynagradzając za pomoc babcię, dziadka czy nianię. Inicjatywa ma ułatwić rodzicom powrotu na rynek pracy.

Do kogo zatem skierowany jest program?

• rodzice (matka lub ojciec dziecka),

• opiekunowie faktyczni, czyli osoby, które realnie sprawują opiekę nad dzieckiem i złożyły do sądu wniosek o jego przysposobienie,

• rodziny zastępcze,

• osoby prowadzące rodzinny dom dziecka.

Warunkiem jest opieka nad dzieckiem w wieku od 12 do 35 miesiąca życia.

Co w takim razie z babcią? Babcia lub inny członek rodziny może otrzymać świadczenie tylko w jednej, ściśle określonym przypadku: gdy jest prawnym opiekunem dziecka ustanowionym na mocy orzeczenia sądu. W każdym innym przypadku pieniądze z programu „Aktywny Rodzic” trafiają na konto rodzica, który decyduje, jak zorganizować opiekę nad maluchem.

Nowe świadczenia w ramach programu 'Aktywny Rodzic’

Program „Aktywny Rodzic”, którego częścią jest popularne „babciowe”, to kompleksowe wsparcie dla rodzin z dziećmi. Oficjalnie rusza on 1 października 2024 roku.

Rządowy program wprowadza trzy formy wsparcia, które można dopasować do różnych potrzeb i modeli opieki nad dzieckiem. Rodzice mają do wyboru jedną z trzech opcji:

• „aktywni rodzice w pracy” (czyli właściwe „babciowe”),

• „aktywnie w żłobku”,

• „aktywnie w domu”.

Każde z nich opiera się na innych zasadach i jest skierowane do innej grupy odbiorców, co daje rodzinom dużą elastyczność w podejmowaniu decyzji.

Nowe świadczenia nie oznaczają automatycznej likwidacji dotychczasowego wsparcia. Osoby, które obecnie pobierają Rodzinny Kapitał Opiekuńczy (RKO), będą mogły pozostać przy tym świadczeniu na dotychczasowych zasadach, bez konieczności składania nowego wniosku. Program „Aktywny Rodzic” rozszerza więc dostępnych form pomocy państwa, czyniąc je bardziej elastycznymi.

Świadczenie 'aktywni rodzice w pracy’ — szczegóły

Najbardziej rozpoznawalny element programu to świadczenie „aktywni rodzice w pracy”, czyli popularne „babciowe”. Jest ono skierowane do rodziców aktywnych zawodowo (lub powracających do pracy), których dziecko ma od 12 do 35 miesięcy. Wsparcie wynosi 1500 zł miesięcznie. Pieniądze trafiają bezpośrednio na konto rodzica, który może swobodnie zdecydować, jak zorganizuje opiekę.

Przewidziano również wyższe wsparcie dla rodzin wychowujących dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności – w takim przypadku kwota świadczenia wzrasta do 1900 zł miesięcznie. Rodzice mają pełną dowolność w wydatkowaniu tych środków. Mogą na przykład zawrzeć umowę uaktywniającą z babcią lub dziadkiem albo zatrudnić nianię, dostosowując formę opieki do indywidualnych potrzeb rodziny.

Warunkiem otrzymania świadczenia „aktywni rodzice w pracy” jest aktywność zawodowa obojga rodziców, czyli podleganie przez nich ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Świadczenie 'aktywnie w żłobku’ — dla kogo?

Drugi filar programu „Aktywny Rodzic” to świadczenie „aktywnie w żłobku”, stworzone dla rodziców korzystających z opieki instytucjonalnej. Wsparcie przysługuje, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka, klubu dziecięcego lub jest pod opieką dziennego opiekuna. Program obejmuje dzieci do ukończenia 3. roku życia.

Dofinansowanie w ramach „aktywnie w żłobku” może wynieść maksymalnie 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dziecka z orzeczeniem o niepełnosprawności – nawet 1900 zł. Istnieje jednak ważne ograniczenie: świadczenie nie może przekroczyć wysokości opłaty za pobyt dziecka w placówce. Ta forma wsparcia zastępuje dotychczasowe dofinansowanie w kwocie do 400 zł, co jest znaczącą zmianą na korzyść rodziców.

To kluczowa różnica – nie można łączyć różnych form wsparcia na to samo dziecko w jednym miesiącu.

Świadczenie 'aktywnie w domu’ — co warto wiedzieć?

Trzeci filar programu „Aktywny Rodzic” to świadczenie „aktywnie w domu”. Jest to rozwiązanie dla rodziców, którzy decydują się samodzielnie opiekować dzieckiem w domu, rezygnując z pracy zawodowej lub ograniczając ją.

Świadczenie to, w wysokości 500 zł miesięcznie, przysługuje na dziecko w wieku od 12 do 35 miesięcy i w praktyce zastępuje dotychczasowy Rodzinny Kapitał Opiekuńczy (RKO). Osoby już pobierające RKO będą mogły pozostać przy nim na dotychczasowych zasadach. Nowi beneficjenci będą natomiast składać wniosek w ramach programu „Aktywny Rodzic”.

Co odróżnia to świadczenie od „babciowego” i opcji „aktywnie w żłobku”? Przede wszystkim brak wymogu aktywności zawodowej. Oznacza to, że wsparcie otrzymają również ci rodzice, którzy na czas opieki nad dzieckiem zdecydują się na przerwę w karierze, zyskując realny wybór i finansowe zabezpieczenie.

Procedura składania wniosku o babciowe

Program „Aktywny Rodzic” rusza 1 października 2024 roku i to od tego dnia będzie można ubiegać się o świadczenia. Jeśli spełniasz kryteria, warto wiedzieć, jak sprawnie złożyć wniosek. Całym procesem – od przyjęcia po rozpatrzenie dokumentów – zajmie się Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Wniosek o „babciowe” oraz pozostałe świadczenia z programu można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną przez jeden z następujących kanałów:

• Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS),

• portal Emp@tia,

• bankowość elektroniczna.

Po złożeniu wniosku ZUS zweryfikuje, czy spełniasz warunki, takie jak wiek dziecka (od 12 do 35 miesięcy) i kryterium aktywności zawodowej.

Pamiętaj, że przyznanie świadczenia zależy od prawidłowego wypełnienia wniosku i spełnienia wszystkich wymogów. Warto również na bieżąco informować ZUS o wszelkich zmianach, które mogą wpłynąć na prawo do wsparcia.

Kto nie otrzyma babciowego? Kryteria wykluczenia

Ponieważ program „Aktywny Rodzic” ma wspierać powrót na rynek pracy, ze świadczenia nie skorzystają osoby niepodlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu od wymaganej podstawy. Wyklucza to na przykład rodziców zatrudnionych na podstawie niektórych umów cywilnoprawnych, od których nie są odprowadzane odpowiednie składki.

Kolejne kryterium wykluczające to wiek dziecka – świadczenie przysługuje wyłącznie na dzieci między 12. a 35. miesiącem życia. Nie można także łączyć różnych świadczeń na to samo dziecko w jednym miesiącu; przykładowo, wybór opcji „aktywnie w żłobku” uniemożliwia pobieranie świadczenia „aktywnie w domu”.

Podsumowanie — babciowe dla kogo?

Podstawowym warunkiem jest aktywność zawodowa obojga rodziców, co oznacza podleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu od podstawy równej co najmniej płacy minimalnej.

Świadczenie w wysokości 1500 zł (lub 1900 zł na dziecko z niepełnosprawnością) przysługuje na dzieci w wieku od 12 do 35 miesięcy. Rodzice mogą przeznaczyć te środki na dowolną formę opieki: zatrudnienie niani, opłacenie babci, a nawet samodzielną opiekę, pod warunkiem kontynuowania pracy. Wnioski będzie można składać do ZUS od 1 października 2024 roku. To wsparcie, które ma ułatwić wielu rodzinom powrót na rynek pracy po przerwie na rodzicielstwo.